حسين قرچانلو

8

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

فلسطين ياد مىكند ؛ « 1 » ولى مقدسى در تقسيم شام مىنويسد : من اين سرزمين را بر شش خوره تقسيم كرده‌ام ، نخستين آن قنّسرين است ، سپس حمص ، دمشق ، اردن ، فلسطين و پس از آن شراة است . « 2 » همان‌طور كه قبلا نيز اشاره شد ، اين كوره‌ها به لحاظ برپايى اردوگاههاى مسلمانى كه به قصد تصرف مركز آن ناحيه رفته بودند ، جند يا اردوگاه ناميده مىشد . بعضى از نويسندگان جديد ، شام دورهء اسلامى را به هفت اردوگاه به اين شرح تقسيم كرده‌اند : قنّسرين ، حمص ، دمشق ، اردن ، فلسطين ، عواصم ( كرسىنشينها ) و ثغور ( شهرهاى مرزى ) . « 3 » عواصم ( كرسىنشينها ) نخستين تقسيم از تقسيمات شام ، عواصم است كه در بالاى شام و آن طرف حلب واقع بوده و تا كنار خليج اسكندرون ( در كنار شهر اسكندرونه ) امتداد داشته و مركز و قصبهء آن ، شهر انطاكيه بوده است . انطاكيه كه نام باستانى آن آنتيوخيا « 4 » بوده است ، در حال حاضر در جنوب كشور تركيه در كنار رود عاصى ( اورونتس ) « 5 » به فاصلهء 22 كيلومتر از ساحل درياى مديترانه واقع است . « 6 » اين شهر را سلوكوس نيكاتور اوّل در حدود 300 ق . م بنا كرد و به نام پدرش آنتيوخوس نام نهاد « 7 » و در اندك مدتى از مراكز مهم تجارتى شد . در 64 ق . م ، اين شهر به دست پومپيوس افتاد و مهمترين شهرهاى آسيايى دولت روم و كرسى ايالت آسيايى امپراتور روم شد . « 8 » در دورهء ساسانيان ، شاپور اوّل در شهر انطاكيه ، والريانوس ، قيصر روم ، را در

--> ( 1 ) . ابن خرداذبه ؛ المسالك و الممالك ؛ ص 56 و 62 و يعقوبى ، ابن واضح ؛ البلدان ؛ ص 103 - 109 . ( 2 ) . احسن التقاسيم ؛ ص 154 . ( 3 ) . تاريخ تمدن اسلام ؛ ج 2 ، ص 250 . ( 4 ) . Antioxeya ( 5 ) . Orontes ( 6 ) . ر . ك . : اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 7 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 266 و مصاحب ، غلامحسين ؛ دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 273 . ( 8 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 273 .